Niewola wiejskiego ludu

Trzecim hasłem wewnętrznego upadku stała się niewola wiejskiego ludu. Zniknęły już resztki samorządu, jakim niegdyś lud w swoich osadach się cieszył. Sroga samowola panów, drobnych królików, go wysysa i gniecie, pańszczyzna nie ma granic, krew o pomstę nie woła, prawo odmawia opieki, zbiegłego kmiecia ściga i dochodzi szlachcic jako swą rzecz, jako niewolnika. Dotychczas zbiegał kmieć na szerokie kolonie zakładane na Rusi, ale teraz z tych kolonii właśnie najsroższy rozpoczyna się ucisk. Kolonie ruskie panom i szlachcie polskiej olbrzymie przynoszą dochody, rodzi się żądza dostatków, bogactw, nie znająca miary, przechodząca w plantatorską zaciekłość, prowadząca do gwałtownego znoszenia przyrzeczonych tak niedawno swobód. Chłop ucieka dalej i dalej na wschód, do Kozaczyzny. Kozaczyzna potężnieje i rośnie. Patrzy na to szlachta, patrzy na te tłumy wolnego chłopstwa, patrzy na te obszerne, żyzne, a odłogiem dotychczas leżące przestrzenie i oblicza dochody, jakie by z nich można wyciągnąć, gdyby tę swawolną rzeszę udało się w poddaństwo ugiąć. Rozpoczyna się w tym kierunku parcie coraz to silniejsze i bezwzględniejsze. Zanim ono jednakże dopiąć mogło swojego celu, morze krwi musiało popłynąć. Chłop polski, który się spod ucisku wydobył i zbiegłszy na Ukrainę, zruszczył się, przeszedł na łono Kościoła wschodniego i w wielkiej, wojowniczej społeczności kozaczej zasmakował wolności – drogo postanowił ją sprzedać.

Wojny moskiewskie i tureckie, w których pod wodzą swego atamana Konaszewicza Kozacy świetną odgrywali rolę, podniosły niezmiernie ich znaczenie i urok. Komisarze królewscy traktowali z nimi, przyrzekali żołd i uznawali ich organizację, byle ich od samowolnych wypraw na Turków powstrzymać i w zależności utrzymać. Po śmierci Konaszewicza nowy ich ataman, Zmoiła, butniej już zaczął sobie poczynać i obrońcą uciśnionej Cerkwi wschodniej wobec Polaków się sławił. Po krwawej dopiero bitwie nad Kurukowym Jeziorem hetman Koniecpolski w roku 1623 dawne układy odnowił i Doroszenkę atamanem mianował. Ale ani Kozacy, ani Polacy nie umieli układów dotrzymać, bezwzględne postępowanie Koniecpolskiego i sprowadzenie wojsk polskich na Ukrainę wywołało w roku 1629 powstanie Kozaków, Rozpoczęły się straszne, mordercze walki, o których radzi by zamilczeć historycy polscy, czując dobrze, że zwycięstwa odnoszone nad Kozakami nie przynoszą państwu i narodowi chluby.

Władysław IV utrzymuje neutralność Polski wobec wojny trzydziestoletniej

W takim stanie pozostawił Zygmunt III 1 r. 1632 państwo synowi swemu pierworodnemu, Władysławowi IV, który – po krótkim i formalne tylko znaczenie mającym bezkrólewiu i elekcji – za berło uchwycił. W pierwszych latach swego panowania nie mógł nowy król własnej polityki rozwinąć, lecz musiał liczyć się z następstwami polityki ojcowskiej i powoli ją dopiero odrabiać i z widowni usuwać.

Kończył się w roku 1633 rozejm z Moskwą, która go na skupienie sił swoich użyła i postawiwszy olbrzymią armię z groźnym wystąpiła odwetem. Wódz cara Michała, Szehin, zająwszy kilka mniejszych grodów obiegł nareszcie Smoleńsk i rozpaczliwe przy- i Zygmunt III, syn Jana III, króla szwedzkiego 1 Katarzyny Jagiellonki, córki Zygmunta Starego, urodzony 1566, panował w Polsce od r, 1587, umarł r. 1632. Z pierwszej żony Anny, arcyksiężnej austriackiej, poślubionej r. 1593, zmarłe] r. 1598, miał trzy córki, Annę-Marię i dwie Katarzyny, zmarłe za młodu, oraz syna Władysława IV. Z drugiej, Konstancji, poślubionej w r. 1605, zmarłej 1635, miał córkę Katarzynę, poślubioną Filipowi, palatynowi Renu, i synów: Jana

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>