Nowy ruch szlachty – ciąg dalszy

Na nieszczęście zmysł prawniczy nie jest jeszcze zmysłem politycznym, który jasno widzi położenie, chwyta środki zaradcze, a do ofiar osobistych czynną przykłada rękę. Nauka prawa rzymskiego dobrze pojęta z zasadą swoją, że panujący stoi ponad prawem, mogła była wprawdzie wpłynąć zbawiennie na umysły szlachty, ale ogół tej szlachty zadawalając się wykształceniem encyklopedycznym, nie wnikał dość głęboko w naukę prawa rzymskiego, jak to czyniła młodzież arystokratyczna XV wieku, ażeby dojść do przekonania, że siła rządu jest zasadniczą prawa i państwa starożytnego podstawą. Z literatury greckiej i rzymskiej przyswajano sobie o wiele łatwiej pojęcia i frazesy o wolności i równości obywatelskiej niż pojęcia obowiązku i posłuszeństwa dla władzy, wybierano tylko to, co do wyrozumowania ówczesnego kierunku szlachty mogło z łatwością posłużyć, niewolą istniejącą w Rzymie i Grecji usprawiedliwiano gnębienie polskiego chłopa równością obywatelską w Sparcie, Atenach i Rzymie uzasadniono nienawiść swoją ku możnowładztwu. Niedoświadczona, w życiu politycznym niedojrzała, szła jednak szlachta polska z łatwością na lep mądrzejszych od niej możnowładców i popierała ich zarówno we wzajemnych zapasach, jako też w opozycji do króla, którą panowie zręcznie umieli rozdmuchać.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>